Spiritwalità & Ġustizzja

Il-parabbola tas-Samaritan it-tajjeb

Il-parabbola tas-Samaritan it-tajjeb

• Il-priorità tal-persuna fuq il-Liġi
• Fis-Saltna ta' Alla m'hemmx spazju għat-tribaliżmu
• L-importanza li nagħmlu lil xulxin proxxmi tal-fqir u l-batut

Il-Pedament tad-Duttrina Soċjali tal-Knisja

• L-Inkarnazzjoni
• L-idea ta’ Ġustizzja fl-Iskrittura
• Is-Saltna ta’ Alla mħabbra minn Ġesù

X’inhi Ġustizzja?

• Ġustizzja kommutattiva
• Ġustizzja distributiva
• Ġustizzja soċjali

Ġustizzja kommutattiva

• Ġustizzja = “Fairness”
• Ġustizzja = Ir-riżorsi jinqasmu b’mod ugwali
• Eżempju: Il-ħaddiem jieħu l-ħlas li jistħoqqlu tax-xogħol li jagħmel u min iħaddem jieħu l-valur tal-paga f'xogħol.

Ġustizzja distributiva

• Mhux kulħadd għandu l-istess bżonnijiet
• Ir-riżorsi għandhom jinqasmu skont il-bżonn tal-persuna
• Eżempju: Jekk qiegħed tqassam l-ikel, tifel ta’ tliet snin ma tagħtihx l-istess razzjon bħal żgħażugħ ta’ 19-il sena.

Ġustizzja soċjali

• Wieħed jara s-sitwazzjoni tal-fqar u l-batut
• Ma jiġġudikax is-suċċess ta’ soċjetà minn kemm hemm ġid fil-pajjiż, imma jfittex li jara li ma jkunx hemm minn hu fis-sakra u min mejjet għal qattra.
• Il-karità hi importanti imma mhix biżżejjed.
• Intenzjonalment jew le, jidħlu liġijiet u prattiċi li jiddiskriminaw kontra xi wħud.
• Eżempju: In-nuqqas ta’ aċċess għal min hu f'siġġu tar-roti.

X’nifhmu meta ngħidu “Spiritwalità”?

L-ispiritwalità nisranija:

1. Parteċipazzjoni fil-ħajja trinitarja
2. Dixxipulat wara Kristu
3. Ħajja fl-Ispirtu
4. Ħajja fil-Knisja

 

It-Tliet dimensjonijiet tal- iSpiritwalità

L-ispiritwalità nisranija:

1. Personali
2. Interpersonali
3. Komunitarja/Soċjali

Spiritwalità Ekwilibrata

Mikea 6,8
Bniedem, huwa wriek x’inhu tajjeb
u x’jistenna minnek il-Mulej:
li tagħmel dak li hu ġust,
li tħobb u tkun ħanin,
u li tkun umli fl-imġiba tiegħek
ma’ Alla tiegħek.”

Tkun umli… ma’ Alla tiegħek

Id-dimensjoni personali tal-iSpiritwalità

Lk 18, 9-14

Tkun umli… ma’ Alla tiegħek

• L-ebda spiritwalità nisranija ma tista’ tagħmel sens mingħajr relazzjoni ma’ Alla. ⇒ Ħajja ta’ talb serja.
• Bħall-pubblikan tal-parabbola dan ifisser li nirrikonoxxu l-faqar spiritwali tagħna (Mt 5:3)
• Tinvolvi wkoll li jkollna fiduċja fiH
  • Mhux biss li jagħtini dak li għandi bżonn
  • Li tafdawh bħala Missierna
  • Li nemmnu fil-Preżenza tiegħu fl-istorja umana
  • U li jaħdem fid-dinja…
  • anke meta jidher assenti

 

Tħobb u tkun ħanin

Id-dimensjoni interpersonali tal-iSpiritwalità

Le Sette Opere di Misericordia, Caravaggio

Tħobb u tkun ħanin

• L-ebda spiritwalità nisranija ma hi limitata għar-relazzjoni personali ma’ Alla. Il-Fidi mhix biss xi ħaġa intima bejni u bejn Alla.
• Alla stess hu ftuħ għall-oħrajn.
• Għalhekk għandna bżonn:

Tagħmel dak li hu ġust

Id-dimensjoni soċjali tal-iSpiritwalità

Tagħmel dak li hu ġust

• L-interazzjoni umana mhix kollezzjoni ta’ relazzjonijiet interpersonali.
• Il-ġustizzja għandha x’taqsam ma’ kif hi organizzata s-soċjetà. Mhux biżżejjed li wieħed iħallas it-taxxi, eċċ.
• Is-sinjuri kapaċi, jew għandhom il-mezzi biex jiddefendu d-drittijiet tagħhom. Imma l-fqar għandhom bżonn min jipproteġihom mis-soċjetà u l-awtoritajiet.
• Il-ġustizzja tidħol:

• Fit-tqassim ġust tal-ġid materjali
• Fil-bilanċ fil-poter
• Id-drittijiet ta’ kulħadd
• Ir-responsabbiltajiet lejn dawk l-iktar vulnerabbli

Tagħmel dak li hu ġust

Mezzi

• Analiżi u studju serju tal-kawżi
• Impenn biex jitneħħew l-inġustizzji
• Akkumpanjament tal-persuni vulnerabbli
• Għażla preferenzjali għall-foqra

Id-Dinjità tal-Persuna Umana

• Il-bniedem mhuwiex:

  • Strument

  • Element fis-sistema

  • Magna

• Kull persuna hi unika u sagra għax:

  • Hu maħluq fuq Xbiha ta’ Alla
  • Alla stess sar bniedem u hekk tagħna dinjità ġdida
• Ħadd m’għandu dritt fuq il-ħajja ta’ ħadd.
  • Rispett profond
• L-isfida li nagħraf lill-ieħor bħala bniedem bħali

Id-Dinjità tal-Persuna Umana

Redemptor hominis #15
The development of technology and the development of contemporary civilization, which is marked by the ascendancy of technology, demand a proportional development of morals and ethics. For the present, this last development seems unfortunately to be always left behind. Accordingly, in spite of the marvel of this progress, in which it is difficult not to see also authentic signs of man's greatness, signs that in their creative seeds were revealed to us in the pages of the Book of Genesis, as early as where it describes man's creation, this progress cannot fail to give rise to disquiet on many counts. The first reason for disquiet concerns the essential and fundamental question: Does this progress, which has man for its author and promoter, make human life on earth “more human” in every aspect of that life? Does it make it more “worthy of man”? There can be no doubt that in various aspects it does. But the question keeps coming back with regard to what is most essential - whether in the context of this progress man, as man, is becoming truly better, that is to say more mature spiritually, more aware of the dignity of his humanity, more responsible, more open to others, especially the neediest and the weakest, and readier to give and to aid all.

Id-Dinjità tal-Persuna Umana

Id-Dinjità tal-Persuna Umana

Centesimus Annus #33

…They have no possibility of acquiring the basic knowledge which would enable them to express their creativity and develop their potential. They have no way of entering the network of knowledge and intercommunication which would enable them to see their qualities appreciated and utilized. Thus, if not actually exploited, they are to a great extent marginalized; economic development takes place over their heads…

Many other people, while not completely marginalized, live in situations in which the struggle for a bare minimum is uppermost. These are situations in which the rules of the earliest period of capitalism still flourish in conditions of “ruthlessness” in no way inferior to the darkest moments of the first phase of industrialization. In other cases the land is still the central element in the economic process, but those who cultivate it are excluded from ownership and are reduced to a state of quasi-servitude. […]

In fact, for the poor, to the lack of material goods has been added a lack of knowledge and training which prevents them from escaping their state of humiliating subjection.

Id-Dinjità tal-Persuna Umana

• Il-bniedem mhuwiex:

  • Merkanzija

  • Riżorsa

• Imma:

  • Jagħmel parti minn komunità li tagħti sens għal ħajtu u li għaliha jikkontribwixxi
  • Ħlejqa personali u soċjali.
• Ħafna Dimensjonijiet:
  • Materjali u spiritwali; Personali u relazjonali
  • Dimensjonijiet magħqudin f'realtà waħda

Konsegwenzi

• Meta d-dinjità tal-bniedem hi mgħedda?
• Xi ngħidu għal persuni b'diżabbiltà jew mard?
• Hemm persuni li aħna nsibuha diffiċli nirrikonoxxu l-umanità komuni tagħna fihom.
  • Dan ifisser li mhumiex umani?
• Min se jiddeċiedi jekk il-ħajja ta’ persuna hix ta’ min jgħixha?
• Il-persuna differenti minna toffrilna sfida.
  • Xi tfisser li tkun ġenitur, ġar, ħabib ta’ din il-persuna?

Tliet sfidi li nirċievu mingħand l-ieħor

1. Li nħarsu lejn il-persuna l-oħra kif inhi

• Ħafna drabi minflok, nipproġettaw ix-xewqat u l-biżgħat tagħna

↓

• Trasformazzjoni personali: L-uniċità tal-persuna l-oħra twessa fina l-idea ta’ persuna

2. Li nippromwovu jew li nirristawraw id-dinjità umana

1. Għajnuna
2. Nibnu relazzjoni mal-persuna
3. Ir-rifjut li nkissru relazzjoni
4. Ir-rifjut tal-manipulazzjoni

3. Nirrikonoxxu l-ieħor bħala uman daqsi

• u mhux oġġett li nista’ nixtri u nbigħ, nippossjedi u nuża.

Tliet sfidi…

Id-Drittijiet tal-Bniedem

• Kull individwu għandu l-istess dinjità

• Indipendentement minn:

  • Ir-reliġjon li jħaddan

  • Is-sess

  • L-opinjoni politika tiegħu

  • Fejn twieled

• Imma, xi wħud huma inqas minn oħrajn, le?

  • Il-kriminal

  • Min ma jaħdimx

  • il-musulman

  • il-barrani

• LE! Imma ħafna drabi niċħdu lil xi wħud drittijiet bażiċi.

Id-Drittijiet tal-Bniedem

• L-obbligu tar-rispett…

• … u tas-solidarjetà

L-istorja tad-Drittijiet tal-Bniedem

• Storja twila fejn il-Knisja kellha rwol importanti anke jekk mhux dejjem qatgħet figura tajba.

• Diġà fi żminijiet bibbliċi insibu ’l San Pawl li, għalkemm ma jikkundannax l-iskjavitù, jissuġġerixxi lil Filemon li jilqa’ lil Oneżimu bħala ħuh. “Għandu mnejn li għalhekk hu telaq minn miegħek għal ftit, biex inti terġa’ tiksbu lura għal dejjem, mhux iktar bħala lsir, imma xi ħaġa iktar minn ilsir, bħala ħuk għażiż” (Film 1:15-16)

• Id-dibattitu ta’ Valladolid (1557) dwar id-dinjità tal-inidiġeni amerikani.

• Piu VI ikkundanna d-drittijiet tal-bniedem fost l-oħrajn għax ma kellux fiduċja li l-bniedem kapaċi juża l-libertà tiegħu mingħajr ma jgħedded ir-raġuni…

• Id-dikjarazzjoni tad-drittijiet universali tal-bniedem (1948)

• Ġwanni XXIII, Pacem in Terris §9

Il-Ġid Komuni

• Ġen 4:9 “Jaqaw jien għassies ta’ ħija?”

• SRS #38

  One would hope that also men and women without an explicit faith would be convinced that the obstacles to integral development are not only economic but rest on more profound attitudes which human beings can make into absolute values. Thus one would hope that all those who, to some degree or other, are responsible for ensuring a “more human life” for their fellow human beings, whether or not they are inspired by a religious faith, will become fully aware of the urgent need to change the spiritual attitudes which define each individual’s relationship with self, with neighbor, with even the remotest human communities, and with nature itself; and all of this in view of higher values such as the common good or, to quote the felicitous expression of the Encyclical Populorum Progressio, the full development “of the whole individual and of all people.”

Il-Ġid Komuni

• Kif jista’ jintlaħaq dan il-għan? Kif nistgħu naslu għal żvilupp sħiħ tal-individwu u tas-soċjetà?
• Billi jinqasmu r-riżorsi b’mod ugwali?
• Billi naħsbu mill-ġdid id-dritt tal-propjetà privata?
• B’xi forma ta’ kontroll fuq is-suq ħieles?
• Hemm bżonn li xi wħud jikkontribwixxu iktar lis-soċjetà minn oħrajn.
• Hemm bżonn ta’ liġijiet biex jirregolaw it-tassazzjoni, eċċ.
• Sar progress fuq dan il-għadd, imma l-kbar isibu modi kif iduru mal-liġijiet biex ma jħallsux taxxa. Apple iħallsu 0.1% taxxa, ir-rifuġji fiskali, eċċ

Għażla Preferenzjali għall-fqar

Għażla Preferenzjali għall-fqar

• L-idea oriġinat fit-tielet dinja
• ∴ Diffiċli biex aħna inħossuha u niggustawha f'qalbna
• Għaliex?
  • Aħna qegħdin nibbenefikaw mill-inġustizzji fis-sistema
  • Inħossuna skomdi u responsabli.
  • Fit-tielet dinja il-fqar = nies komuni, mentri fl-ewwel dinja l-fqar huma ħafna inqas
  • Diffikultà oħra hi li l-biċċa l-kbira tal-fqar tad-dinja jinsabu f'konteninenti oħra. Bogħod mill-għajn…

Kif nistgħu insiru iktar Knisja tal-fqar?

1. Billi naddottaw il-mudell tal-Knisja fil-pajjiżi l-fqar?
   • Differenzi kulturali
   • Sitwazzjonijiet differenti jirrikjedu attitudnijiet differenti
2. Billi ngħinu l-fqar mill-ġid li għandna?
   • “Do-goodism” - karità rħisa
3. Opzjoni għall-fqar hi waħda politika

Min hu msejjaħ biex jagħmel din l-għażla?

1. Kulħadd imsejjaħ biex jagħmel din il-għażla

   • Imma dak li tfisser hi differenti ħafna skont min int.

 

• → Konverżjoni
• Rikonoxximent tal-privileġġi inġusti li għandhom
• Jisimgħu l-karba tal-fqir
• N.B. Normalment ftit huma dawn il-konverżjonijiet
• Il-Mulej ma jġibx is-Saltna tiegħu fuq l-art permezz tagħhom.

 

• Huma wkoll imsejjħin għal konverżjoni. Imma waħda differenti minn dik tal-għonja
• Li jemmnu fihom infushom
• Li jemmnu f’Alla li jkun magħhom fil-proċess ta’ ħelsien
• Li jieħdu responsabiltà tal-ħajja tagħhom

 

Min hu msejjaħ biex jagħmel din l-għażla?

• 2. Li nibdew ninħallu mis-sistema
• Diffikultà enormi għax
  • hemm inerzja
  • kollox marbut flimkien
    • L-inbid il-qadim itjeb
• Kompromessi
  • Lincoln

Min hu msejjaħ biex jagħmel din l-għażla?