07 2025-2026
In Medische protocollen leren we de verschillende protocollen die gehanteerd worden in een ziekenhuis, zien we de verschillende versie van HL7 messages, gaan we over apparatuuur en verbindingsmethodes, en nog veel meer. Na deze module heb je een solide kennis over de soorten protocollen die bestaan in een ziekenhuis.
HL7
01
01
HL7
01
HL7
HL7 (Health Level Seven) is een set van internationale standaarden die worden gebruikt voor het uitwisselen, integreren, delen en ophalen van elektronische gezondheidsinformatie. Het doel van HL7 is om een universele standaard te bieden waarmee verschillende zorginformatiesystemen efficiënt kunnen communiceren, ongeacht hun fabrikant of technologie.
Wat is HL7?
De naam "Health Level Seven" komt van het zevende niveau van het OSI-model (Open Systems Interconnection), dat verantwoordelijk is voor de toepassingslaag. Deze laag bepaalt hoe toepassingen communiceren over een netwerk. HL7 richt zich dus specifiek op de gegevensuitwisseling tussen applicaties in zorginformatiesystemen, zoals elektronische patiëntendossiers (EPD's), laboratoriuminformatiesystemen en apotheeksoftware.
Vanwaar komt HL7?
Waarom is HL7 belangrijk?
01
HL7
HL7 heeft verschillende versies en standaarden ontwikkeld om aan de groeiende behoeften van de gezondheidszorg te voldoen
HL7 v2.x (Versie 2.x)
Voorbeeld van een HL7 message
01
HL7
"MSH|^~\\&|HIS|Hospital|EHR|Clinic|20251123090000||ADT^A01|MSG10001|P|2.5\r" \
"EVN|A01|20251123090000\r" \
"PID|1||12345^^^Hospital^MR||Doe^John||19800101|M\r" \
"PV1|1|I|WARD^21^05|EL|||004777^Janssen^Peter\r" \
"NK1|1|Doe^Jane|SPO\r" \
"AL1|1||PEN^Penicillin||RASH\r" \
"DG1|1||J18.9^Pneumonia||20251123\r" \
"PR1|1||0WQF0ZZ^Appendectomy||20251122\r" \
"IN1|1|ABC123|HealthSecure|Doe^John||20250101|20251231\r" \
"OBR|1||ORD5001|^Vitals\r" \
"OBX|1|NM|TEMP^Temperature||38.0|C|36-37.5|H||F|20251123085500\r" \
"OBX|2|ST|BP^Blood Pressure||150/95|mmHg|120/80|H||F|20251123085700\r" \
"NTE|1||Patiënt klaagt over hoofdpijn en lichte koorts."Opdracht: Probeer zoveel mogelijk informatie hieruit te halen.
01
HL7
Belangrijkste segmenten:
MSH – Message Header (verzendend/ontvangend systeem, timestamp, berichttype)
PID – Patient Identification (patiëntgegevens)
PV1 – Patient Visit (opname/locatie/arts)
OBR – Observation Request (aangevraagd onderzoek)
OBX – Observation Result (metingen / labwaarden)
EVN – Event Type (voor ADT-events - Admission, Discharge & Transfer)
NK1 – Next of Kin (contactpersoon)
AL1 – Allergy Information (allergieën)
DG1 – Diagnosis (diagnose)
PR1 – Procedures (uitgevoerde handelingen)
IN1 – Insurance (verzekering)
01
HL7
HL7 v3.x (Versie 3.x)
HL7 FHIR
01
HL7
In een typische zorginstelling, zoals een ziekenhuis, werkt HL7 als volgt
Patientopname
Laboratoriumorders
Radiologie en beeldvorming
Medicatiebeheer
01
HL7
Voordelen van HL7
Uitdagingen
Conclusie
HL7 speelt een essentiële rol in de zorgsector door zorginformatiesystemen met elkaar te laten communiceren, wat de kwaliteit van de patiëntenzorg verbetert. Het is een van de belangrijkste standaarden voor gegevensuitwisseling in de gezondheidszorg en biedt een solide basis voor interoperabiliteit tussen verschillende systemen. Met de opkomst van FHIR wordt HL7 nog relevanter, omdat het moderne technologieën ondersteunt en de weg vrijmaakt voor innovatieve zorgoplossingen.
DICOM
02
DICOM (Digital Imaging and Communications in Medicine) is een internationale standaard die specifiek is ontworpen voor het opslaan, verzenden en uitwisselen van medische beelden zoals röntgenfoto's, MRI-scans, CT-scans, echografieën en andere medische beeldvormingsonderzoeken. Het doel van DICOM is om ervoor te zorgen dat medische beelden en bijbehorende informatie consistent en gestandaardiseerd worden uitgewisseld tussen verschillende medische systemen, ongeacht de fabrikant.
Wat is DICOM?
DICOM is een cruciale standaard in de medische sector, vooral in ziekenhuizen waar medische beeldvorming een essentieel onderdeel is van de diagnostiek en behandeling. Het stelt zorgverleners in staat om:
Belang van DICOM in de medische sector
02
DICOM
DICOM combineert zowel een bestandsformaat voor het opslaan van medische beelden als een protocol voor netwerkcommunicatie. Dit betekent dat het zowel de gegevensstructuur definieert als de manier waarop beelden worden verzonden over netwerken.
Een DICOM-bestand bestaat uit twee hoofdelementen:
DICOM bestandsformaat
02
DICOM
Voorbeeld van metadata
DICOM maakt gebruik van het TCP/IP-protocol om medische beelden en informatie te verzenden tussen verschillende apparaten in een netwerk. Enkele belangrijke diensten binnen het DICOM-netwerkprotocol zijn:
DICOM Netwerkprotocol
02
DICOM
DICOM wordt vaak gebruikt in combinatie met PACS (Picture Archiving and Communication Systems) en RIS (Radiology Information Systems). Hier is een typische workflow:
DICOM WORKFLOW in een ziekenhuis
Belangrijke kenmerken van DICOM
02
DICOM
Met de opkomst van telemedicine is DICOM nog belangrijker geworden, omdat het artsen in staat stelt om op afstand toegang te krijgen tot medische beelden. Dit is vooral nuttig voor patiënten in afgelegen gebieden die toegang nodig hebben tot specialistische zorg. Via beveiligde verbindingen kunnen beelden worden verzonden naar specialisten over de hele wereld, wat de snelheid en kwaliteit van de diagnose ten goede komt.
Gebruik van DICOM in Telemedicine
PACS
03
PACS (Picture Archiving and Communication System) is een medische technologie die gebruikt wordt voor het opslaan, ophalen, beheren en distribueren van medische beelden. PACS is ontworpen om radiologische beeldvormingsprocessen te digitaliseren en te optimaliseren, wat resulteert in een efficiëntere workflow en betere toegankelijkheid van medische beelden binnen ziekenhuizen en klinieken.
Wat is PACS?
PACS speelt een centrale rol in de medische beeldvorming en wordt vaak gebruikt in combinatie met systemen zoals DICOM en RIS (Radiology Information Systems). Het biedt een schaalbare oplossing voor het beheren van grote hoeveelheden medische beeldgegevens.
Voordelen van PACS:
Belang van PACS in de medische sector
03
PACS
PACS maakt gebruik van de DICOM-standaard om medische beelden op te slaan en te verzenden over een netwerk. Het bestaat uit vier hoofdcomponenten:
Beeldvormingsmodaliteiten: Dit zijn de apparaten die medische beelden vastleggen, zoals:
MRI-scanners, CT-scanners, Röntgenapparaten, Echografie-apparaten, ...
03
PACS
PACS-server: Deze server fungeert als de centrale opslaglocatie waar alle beelden worden opgeslagen in de vorm van DICOM-bestanden. De PACS-server bevat een database die zowel de beelden als bijbehorende metadata (zoals patiëntinformatie en onderzoeksdetails) beheert.
Netwerk: PACS maakt gebruik van het TCP/IP-netwerk om beelden van de beeldvormingsmodaliteiten naar de PACS-server te sturen en ze beschikbaar te maken voor PACS-viewers.
PACS-viewer (werkstations): Speciale software waarmee artsen en radiologen de opgeslagen medische beelden kunnen bekijken en analyseren. Deze viewers zijn toegankelijk op werkstations binnen het ziekenhuis of via beveiligde externe toegang.
Beeldverwerving:
Een patiënt ondergaat een medische scan (bijv. MRI, CT, röntgen) in een beeldvormingsmodaliteit.
De medische beelden worden vastgelegd en opgeslagen als DICOM-bestanden.
Opslag op PACS-server:
De DICOM-bestanden worden automatisch verzonden naar de PACS-server via het netwerk.
PACS slaat zowel de beelden als de bijbehorende metadata op in zijn database.
Beelden bekijken en analyseren:
Radiologen en artsen kunnen de beelden bekijken via PACS-viewers op hun werkstations.
Ze kunnen de beelden vergroten, annoteren, meten, en vergelijkingen maken met eerdere onderzoeken.
Integratie met EPD:
De rapporten en beelden kunnen worden gekoppeld aan het Elektronisch Patiëntendossier (EPD) van de patiënt, zodat andere zorgverleners toegang hebben tot de diagnostische informatie.
Externe toegang en samenwerking:
Specialisten kunnen via een beveiligde verbinding (VPN) toegang krijgen tot PACS om beelden op afstand te analyseren.
Dit bevordert samenwerking tussen artsen in verschillende ziekenhuizen of klinieken.
03
PACS
03
PACS
Belangrijke kenmerken van PACS
PACS wordt vaak geïntegreerd met andere informatiesystemen in de gezondheidszorg, zoals:
Integratie met andere systemen
HL7 FHIR
04
FHIR is gebaseerd op het concept van “Resources”, die de fundamentele bouwstenen vormen voor alle uitwisselingen. Elke resource vertegenwoordigt een specifiek stukje informatie, zoals een patiënt, medicatie, laboratoriumresultaat of afspraak.
Resources:
Een Resource is een gegevensobject dat een specifiek aspect van gezondheidsinformatie vertegenwoordigt, zoals een patiënt (Patient), een afspraak (Appointment), of een medicijn (Medication).
Belangrijkste concepten binnen FHIR
04
HL7 FHIR
RESTful API:
FHIR maakt gebruik van RESTful API's voor communicatie, waardoor systemen gegevens kunnen opvragen, toevoegen, bijwerken of verwijderen via standaard HTTP-methoden zoals GET, POST, PUT en DELETE.
Interoperabiliteit:
Beveiliging:
FHIR ondersteunt moderne beveiligingsprotocollen zoals OAuth2, wat zorgt voor veilige toegang tot gegevens door middel van authenticatie en autorisatie.
Voordelen
04
HL7 FHIR
Voorbeeld: Gebruik van FHIR in ziekenhuis
Stel je voor dat een ziekenhuis een mobiele app wil ontwikkelen waarmee patiënten hun medische dossiers kunnen bekijken, afspraken kunnen maken en labresultaten kunnen opvragen:
DEVICES
05
De medische sector is sterk afhankelijk van technologie om de zorgkwaliteit te verbeteren, de efficiëntie te verhogen en de veiligheid van patiënten te waarborgen. Wi-Fi en andere draadloze technologieën spelen hierbij een cruciale rol. Ze worden gebruikt voor alles, van het verbinden van medische apparatuur tot het ondersteunen van mobiele communicatie tussen zorgverleners.
Mobiele Toegang tot Elektronische Patiëntendossiers (EPD's)
Zorgverleners kunnen via tablets, laptops en smartphones draadloos toegang krijgen tot EPD's.
Patiënt Monitoring
Draadloze patiëntbewakingssystemen maken gebruik van Wi-Fi om vitale functies (zoals hartslag, bloeddruk en zuurstofsaturatie) in real-time te monitoren.
Medische Apparatuur en Internet of Medical Things (IoMT)
Apparaten zoals MRI-scanners, infuuspompen en beademingsmachines kunnen draadloos verbonden zijn met het ziekenhuisnetwerk.
Locatiegebaseerde Services
Real-Time Location Systems (RTLS) gebruiken Wi-Fi om de locatie van patiënten, personeel en medische apparatuur te volgen.
Telemetrie en Mobiele Gezondheidszorg
Telemetrie maakt gebruik van draadloze technologie om patiëntgegevens van buiten het ziekenhuis te verzamelen, zoals bij thuismonitoring.
Toepassingen van Wi-Fi in de zorg
05
DEVICES
Naast Wi-Fi zijn er ook andere draadloze technologieën die in ziekenhuizen worden gebruikt
Bluetooth en Bluetooth Low Energy (BLE)
05
DEVICES
Zigbee en Z-Wave
Near Field Communication (NFC)
Li-Fi (Light Fidelity)
Voordelen
05
DEVICES
Uitdagingen
Bluetooth is een draadloze technologie die gebruikmaakt van radiogolven op de 2.4 GHz ISM-band (Industrial, Scientific, Medical) om apparaten binnen een korte afstand (meestal tot 10-100 meter, afhankelijk van het type Bluetooth) met elkaar te verbinden. Er zijn verschillende versies van Bluetooth, waaronder:
05
DEVICES
Draadloze Patiëntbewaking en Wearables
Toepassingen Bluetooth in Gezondheidszorg
Patiëntenvolgsystemen
Draadloze Medische Apparatuur
Telezorg en Telemonitoring
Medicatiebeheer
05
DEVICES
Bluetooth Low Energy (BLE) maakt het mogelijk om apparaten maanden of zelfs jaren te laten werken op een enkele batterij, wat essentieel is voor draagbare en implanteerbare medische apparaten.
Lage energieconsumptie
Gebruiksgemak en Flexibiliteit
Kostenbesparing
Verbeterde patientenzorg
05
DEVICES
Hoewel Bluetooth veel voordelen biedt, zijn er ook enkele beveiligingsuitdagingen die ziekenhuizen en zorginstellingen moeten aanpakken
Beveiligingsrisico's
Sterke Authenticatie en Encryptie
Regelmatige Software-updates
Beperkte Bereikbaarheid
Best practices voor beveiliging