Cornelis Herman den Hertog

Waar gaan we het over hebben?

• Biografie
• De Nederlandsche Spraakkunst
• De deelen van den zin
• Invloed op grammatica

Biografie

-1846 geboren in Den Haag

-Onderwijzer

 

-1870 hoofdonderwijzer Haarlemmermeer

-1872 schoolhoofd Van der Palmschool in Amsterdam

 

-Onderwijs in ruimer verband

-Autodidact

-Onze Taal

Biografie

-Artikelen in Noord en Zuid

-Voorstudie van de Nederlandsche Spraakkunst

-De taalstudie der onderwijzers

 

-De politiek in

 

-Gestorven in Amsterdam

 

-Zoon verzorgde werk

Nederlandsche Spraakkunst (1892-1896)

Handleiding ten dienste van aanstaande (taal)onderwijzers

- Taal = product menselijk denken

- Inhoud geest bestaat uit beelden

- Heden, verleden en toekomst

- Zonder taal geen uitwisseling

 

Dialecten

- Onbewust werkende invloeden

- Sommige 'beschaafd'

- Drie groepen:

   - Friesche

   - Saksische

   - Nederfrankische

   

 

 

    

 

Taalvaardigheid

- Schrijftaal en spreektaal

- Vaardigheid taal 2 factoren:

    - Taalgevoel: input omgeving

    - Taalbegrip: onderwijs en theorie 

   

 

 

    

 

Taalbegrip

- Onderwijs in drie categorieën:

   - Lexicologie

   - Spraakkunst

   - Stijlleer

- Aanpassing studieboeken

- Descriptief -> prescriptief    

 

Zinsbeschouwing

Drie standpunten:

     - Logica: K.F. Becker, Organism der Sprache

     - Psychologisch-historisch: H. Paul, Principien der          Sprachsgeschichte

     - Morphologisch: Franz Kern, Deutsche Satzlehre

 

Geen van drie voorkeur, maar combinatie

     - Vooral betekenis en vorm

   

 

De deelen van den zin

-Zes delen in een zin:

a. Gezegden.  
b. Onderwerpen.        c. Voorwerpen.
d. Bijvoeglijke bepalingen.    e. Bijwoordelijke bepalingen.
    f. Bepalingen van gesteldheid.    

De deelen van den zin

-Eerste rang:

Gezegde

 

-Tweede rang:

Onderwerp/Voorwerp

 

-Derde rang:

 Bijvoeglijke bepalingen/Bijwoordelijke bepalingen

Bepalingen van gesteldheid

 

De deelen van den zin

Zinsontleding:

- Alle delen van een zin worden beschreven.

- Alleen bepaalde zinsdelen worden benoemd en beschreven.

- Bij het benoemen van zinsdelen moet rekening worden      gehouden met zowel de functie als de vorm.

 

​ 

Ge hebt nu al een halfuur daar alleen liggen mijmeren met uw hoofd buiten boord.

hebt liggen	gezegde.
mijmeren	bep. van gesteldheid (1e soort) bij ge.
alleen	bijw. bep. van omstandigheid bij hebt gelegen (bijw.).
met uw hoofd buiten boord	bijw. bep. van omst. bij hebt gelegen.
al 1)	bijw. bep. van omst. bij hebt gelegen.

Over Den Hertog wordt gezegd dat hij de “geestelijke vader van de zinsontleding zoals die nu nog wordt gepraktiseerd” is. Kun je je hierin vinden?

- Grote invloed

- Schakel continuïteit

- Einde traditie logische analyse

- Voorloper moderne grammatica

- Directe invloed schoolgrammatica