Nguồn thông tin tham khảo tại: https://thetotnhat.vn/blog/ai-phai-dong-thue-thu-nhap-ca-nhan/
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những sắc thuế phổ biến nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của hàng triệu người lao động, nhà đầu tư và hộ kinh doanh tại Việt Nam. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ mình có thuộc diện phải đóng thuế hay không, và nếu có thì phải đóng trên những khoản thu nhập nào. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp cụ thể câu hỏi này.
Thuế TNCN là loại thuế trực thu, được tính dựa trên phần thu nhập thực tế của cá nhân sau khi đã khấu trừ các khoản giảm trừ hợp pháp. Mục tiêu của sắc thuế này không chỉ là tăng thu ngân sách nhà nước, mà còn góp phần điều tiết sự chênh lệch thu nhập, hướng tới công bằng xã hội.
Đối tượng nộp thuế TNCN được chia thành hai nhóm chính:
Cá nhân cư trú là những người có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm tính thuế, hoặc có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam. Nhóm này phải nộp thuế đối với toàn bộ thu nhập phát sinh, bao gồm cả thu nhập trong nước lẫn thu nhập từ nước ngoài.
Cá nhân không cư trú thường là người nước ngoài làm việc ngắn hạn tại Việt Nam dưới 183 ngày. Họ chỉ có nghĩa vụ nộp thuế đối với phần thu nhập phát sinh trên lãnh thổ Việt Nam, với mức thuế suất cố định (thuế suất phẳng) và không được áp dụng giảm trừ gia cảnh.
Luật Thuế TNCN hiện hành bao phủ nhiều nguồn thu nhập khác nhau. Dưới đây là tám nhóm thu nhập chịu thuế phổ biến nhất mà người nộp thuế cần nắm rõ:
Tiền lương, tiền công: Bao gồm lương cơ bản, tiền thưởng, các loại phụ cấp và trợ cấp mang tính chất thu nhập. Đây là nhóm phổ biến nhất, áp dụng cho hầu hết người đi làm công ăn lương.
Thu nhập từ hoạt động kinh doanh: Bao gồm thu nhập từ hộ kinh doanh, kinh doanh cá thể và cả các hình thức kinh doanh trực tuyến.
Thu nhập từ vốn đầu tư: Gồm lãi tiền cho vay, cổ tức nhận từ các khoản đầu tư vào doanh nghiệp.
Thu nhập từ chuyển nhượng vốn: Phát sinh khi cá nhân bán cổ phiếu, chuyển nhượng phần vốn góp trong doanh nghiệp.
Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản: Áp dụng khi cá nhân thực hiện giao dịch mua bán nhà đất, căn hộ.
Thu nhập từ trúng thưởng: Bao gồm tiền thưởng từ xổ số, các chương trình khuyến mãi có giá trị vượt mức 10 triệu đồng.
Thu nhập từ bản quyền và nhượng quyền thương mại: Phát sinh khi cá nhân chuyển giao quyền sử dụng tác phẩm, sáng chế hoặc thương hiệu.
Thu nhập từ thừa kế và quà tặng: Áp dụng đối với tài sản nhận thừa kế hoặc quà tặng là bất động sản, chứng khoán, ô tô và các tài sản có giá trị khác (trừ trường hợp trong phạm vi gia đình trực hệ).
Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chính sách thuế TNCN khi Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 chính thức có hiệu lực với mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh tăng đáng kể.
Cụ thể, mức giảm trừ bản thân tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm). Mức giảm trừ người phụ thuộc tăng từ 4,4 triệu đồng lên 6,2 triệu đồng/người/tháng.
Sự điều chỉnh này phản ánh thực tế mức sống và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, đồng thời giảm bớt gánh nặng thuế cho người có thu nhập trung bình.
Ví dụ minh họa: Một người có thu nhập 25 triệu đồng/tháng và đang nuôi một người phụ thuộc. Tổng mức giảm trừ của người này là 15,5 triệu (bản thân) + 6,2 triệu (người phụ thuộc) = 21,7 triệu đồng/tháng. Như vậy, thu nhập tính thuế chỉ còn 3,3 triệu đồng — thấp hơn đáng kể so với cách tính theo quy định cũ.
Không phải mọi cá nhân có thu nhập đều phải nộp thuế TNCN. Theo quy định hiện hành, bạn sẽ không phải đóng thuế nếu thuộc một trong các trường hợp dưới đây:
Thu nhập chưa đến ngưỡng chịu thuế: Nếu thu nhập sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc vẫn thấp hơn mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng, bạn không có nghĩa vụ nộp thuế.
Các khoản phụ cấp, trợ cấp được miễn thuế: Một số khoản như phụ cấp độc hại, trợ cấp thôi việc, trợ cấp tai nạn lao động… được pháp luật quy định miễn thuế TNCN.
Quà tặng, tiền mừng trong phạm vi gia đình và cộng đồng: Các khoản tiền mừng sinh nhật, cưới hỏi, lễ tết trong phạm vi tập quán thông thường không bị tính thuế.
Hộ kinh doanh có doanh thu nhỏ: Hộ kinh doanh cá thể có tổng doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm được miễn thuế TNCN.
Việc nắm rõ các quy định về thuế TNCN — từ đối tượng nộp thuế, các nhóm thu nhập chịu thuế cho đến các trường hợp miễn thuế — giúp mỗi cá nhân chủ động hơn trong việc lập kế hoạch tài chính, đồng thời tránh rủi ro vi phạm pháp luật do thiếu thông tin. Đặc biệt với những thay đổi có hiệu lực từ năm 2026, người nộp thuế nên cập nhật sớm để tận dụng đúng các quyền lợi được hưởng theo quy định mới.