Creative Commons

Publiek Domein

Een praktische handleiding

 

Gwen Franck (Creative Commons, EIFL)

  • Copyright & Auteursrecht
  • Publiek Domein
  • Creative Commons
  • Waar vind je openly licensed werk?
  • Hoe maak je je eigen werk open?

Vuistregels

 

  • dood auteur +70 jaar

  • in 2015: "alles gecreëerd na 1875"
  • fysieke eigendom is niet gelijk aan intellectuele eigendom
  • gebaseerd op Bern Conventie (1886) - laatste update in België in 1999
    • Voorwaarden:
      • 'fysieke creatie' (dus geen ideeën of theorieën)
      • originele bijdrage van de auteur
    • registratie of deponering niet noodzakelijk

Maar:

  • internet & social media: (c) niet aangepast
  • 'out of commerce' & 'orphan' werken
  • databanken
  • verschillende wetgeving in verschillende landen
  • "the right to read is the right to ..."
  • licentie- en contractuele bepalingen

Uitzonderingen voor Onderwijs en Onderzoek

  • citeren
  • bloemlezingen
  • Actualiteitsverslaggeving (informatierecht)
  • uitvoering ihkv schoolactiviteiten, examens
  • collectiestukken ihkv onderzoek en privé-studie
  • uitleen met educatief of cultureel doel
  • karikatuur, pastiche of parodie
  • mededelingen in een gesloten netwerk
  • reproductie tbv personen met een handicap
  • [...]

En ook nog:

Duur (c) wereldwijd

Panoramavrijheid in Europa

Oefening

Wie heeft (c)?

Formule valt niet onder (c) - kan eventueel wel gepatenteerd worden

"A galloping horse and rider. Plate 3" - Eadward Muybridge

Muybridge stierf in 1904 en dit beeld is dus  Publiek Domein, maar de Wellcome collection maakt ze beschikbaar onder een  CC BY 4.0 licentie

Beeld via Wikimedia

(c) Disney Corporation, maar het sprookje De Schone Slaapster is Publiek Domein

"Elgin Marbles east pediment" by Andrew Dunn on Wikimedia CC BY-SA 2.0

Originele invalshoek dus fotograaf kan auteursrechten laten gelden

Text

"Pride and Prejudice" by Jane Austen, on Project Gutenberg (public domain)

"Nothing compares to a wrecking ball"

Remix by www.criticalremix.com

Copyright for 'Wrecking Ball' music track held by Sony Music Entertainment.
Copyright for 'Wrecking Ball' music video held by Sony Music Entertainment.
Copyright for 'Nothing Compares 2 U' music track held by Warner Music Group.
Copyright for 'Nothing Compares 2 U' music video held by Warner Music Group.

Remix werd beschouwd als 'fair use', want in een PhD thesis

“The Eiffel Tower, built in 1889, falls within PD
Daytime views from the Eiffel Tower are rights-free.
However, its various illuminations are subject to author’s rights as well as brand rights. Usage of these images is subject to prior request from theSociété d’Exploitation de la Tour Eiffel"

http://www.toureiffel.paris/en/the-eiffel-tower-image-and-brand/image-rights-the-eiffel-tower-brand.html

"Mona Lisa LHOOQ" by Marcel Duchamp on Wikimedia

PD in de USA, want gecreëerd voor 1923 en buiten de US.
In Frankrijk all rights reserved tot 2039 (sterfdatum Duchamp: 1968)

"Book of Kells Fol 032vChristEnthroned"  on Wikimedia (public domain)

Bij een werk in het Publiek Domein hoef je geen bron te vermelden, maar het is natuurlijk een goed praktijk om de bron die het beeld heeft ingescand te vermelden:

Scanned from Treasures of Irish Art, 1500 B.C. to 1500 a.D. : From the Collections of the National Museum of Ireland, Royal Irish Academy, & Trinity College, Dublin, Metropolitan Museum of Art & Alfred A. Knopf, New York, 1977, ISBN 0394428072

"American soldiers watch as the Tricolor flies from the Eiffel Tower again" via Wikimedia

Frankrijk kent geen vrijdom van Panorama, maar Eiffeltoren is uit 1889 en is mag vrij afgebeeld worden. Deze foto dateert uit 1944 en is PD: "This work is in the public domain in the United States because it is a work prepared by an officer or employee of the United States Government as part of that person’s official duties under the terms of Title 17, Chapter 1, Section 105 of the US Code"


“In accordance with legislation, usage rights for the image of the Atomium would naturally extend to 1st January 2076, in other words, the seventieth anniversary of André Waterkeyn's death" http://www.atomium.be

Telefoonnummer op servet: geen copyright

(bron : http://precisemuzic.com/tag/cell-phones/)

Originele expressie dus (c) Paper Towel Lunch Art

Publiek Domein - The Commons

  • vrij van auteursrechten
    • kan dus naar believen worden geraadpleegd,  bewerkt, gereproduceerd, verkocht, ... worden (ook voor commerciëel gebruik)
    • ook materiaal waar nooit auteursrechten op kunnen rusten ('onoriginele' data, feiten, wetten, ...)
    • bij technische reproductie zonder originele toevoeging worden geen nieuwe auteursrechten gecreëerd
    • bewerkingen, vertalingen en 'remixen' kunnen wel (c) krijgen
  • automatisch na verstrijken auteursrechten
  • kan vroeger mits bewuste handeling auteur/opdrachtgever auteur
    • wordt vaak gebruikt voor metadata & datasets
    • overheidspublicaties (bv. in VS)
    • problematisch in sommige jurisdicties

http://publicdomainmanifesto.org/manifesto

http://www.europeana.eu/portal/rights/pd-usage-guide.html

Let op:

  • 'copyfraud':
    • het onterecht claimen van auteursrechten op PD werken
    • grijze zones:
  • bewerkingen, vertalingen, remixes kunnen wel (c) hebben
  • geografische verschillen: afhankelijk van jurisdictie

"The Metropolitan Museum of Art is committed to making a broad range of digital images of artworks in the public domain widely and freely available for scholarly and academic publication. To assist in navigating the vast image content on this website, the Museum has implemented Open Access for Scholarly Content (OASC). Through OASC, artworks in the Collection section of the website which the Museum believes to be in the public domain and free of other known restrictions have been identified by an icon, ; images associated with these artworks can be downloaded for license- and cost-free scholarly and academic publication, according to the Terms and Conditions. To learn more about how to identify, access, and use the Museum's Open Access for Scholarly Content (OASC), seeFrequently Asked Questions: Open Access for Scholarly Content (OASC)."

[...]

Fair Use
Open content images can be used for any purpose without first seeking permission from the Getty. Images of many other works in the collections are also on our website in varying formats. The Getty supports fair use of images when the applicable legal criteria are met. For more information on use of digital images of works in the Getty's collections, please refer to the Getty's Terms of Use.

Attribution to the Getty
Please use the following source credit when reproducing an image:
Digital image courtesy of the Getty's Open Content Program.

 [...]

Fragment uit "Willem Vrelant and workshop (Flemish, died 1481, active 1454 - 1481)
Arenberg Hours", early 1460s,
Tempera colors, gold leaf, and ink on parchment bound between wood boards covered with purple velvet
Leaf: 25.6 x 17.3 cm (10 1/16 x 6 13/16 in.)
The J. Paul Getty Museum, Los Angeles, Ms. Ludwig IX 8

Creative Commons

Creative Commons (CC)

  • tool: 6 licenties + 1 'public domain mark' + CC0
  • kosteloos
  • vrijwilligers ontwikkelen licenties en informeren publiek
  • eenvoudige manier om je auteursrechten uit te oefenen: gebruiker weet wat kan en niet kan
  • 'a patch for broken copyright'
  • doel: zoveel mogelijk werken zo open mogelijk ('growth of the commons')

Waarom een licentie?

  • Ja:
    • duidelijkheid voor auteur en gebruiker
    • juridische zekerheid
  • Nee:
    • onnodig compliceren: bepaalde rechten heb je sowieso - geen licentie nodig
      • bvb bij Uitzonderingen voor O&O
    • 'fix for broken copyright'
    • kan 'copyfraud' vergemakkelijken
      • PD werken kunnen geen CC licentie krijgen ...

Wat is CC niet?

  • rechthouder organisatie
  • advocatenkantoor
  • zoekmachine
  • een alternatief voor copyright

Wanna Work Together? by dotSub / CC BY
Download available at
vimeo.com/13590841

Naamsvermelding (Attribution - BY): Je staat anderen toe om het werk waar jij auteursrecht op hebt te kopiëren, verspreiden, tonen en op te voeren, en om afgeleid materiaal te maken dat op jouw werk gebaseerd is, maar uitsluitend als jij vermeld wordt als maker.

GelijkDelen (Share Alike - SA): Je staat anderen toe om van jouw werk afgeleid materiaal te maken onder de voorwaarde dat zij het onder dezelfde licentie vrijgeven als het originele werk.

(dit is de Wikipedia licentie)

NietCommercieel (Non Commercial - NC): Anderen mogen je werk kopiëren, vertonen, verspreiden en opvoeren, alsmede materiaal dat op jouw werk gebaseerd is, maar niet voor commerciële doeleinden.

(Wikimedia weigert deze licenties)

GeenAfgeleideWerken (No Derivatives - ND): Anderen mogen je werk kopiëren, distribueren, vertonen en opvoeren mits het werk in de originele staat blijft. Het is niet toegestaan dat anderen jouw werk gebruiken als basis voor nieuw materiaal.

Verschillende combinaties

  • Publiek domein
  • CC0
  • voor werken in PD
  • duidelijkheid voor eindgebruiker
  • kan verschillen per jurisdictie
  • actie van de rechthebbende
  • duidelijkheid voor eindgebruiker

Je hebt 'Open' en 'Open'

  • 'Open' kan op verschillende manieren ingevuld worden (How Open Is It?)
    • 'gratis' vs. 'libre': kosteloze toegang vs. recht op hergebruik
    • Open Definitie: PD, CC0, CC BY, CC BY-SA
  • Denk goed na over wat je wil bereiken met je licentie:
    • Non Commercial : je werk kan niet hergebruikt worden op Wikipedia, op blogs, op krantensites, ...
    • Non Derivatives: remixes van je werk zijn niet mogelijk
    • CC0: je geeft alle auteursrechten op
  • Hoe strikter de licentie, hoe moeilijker te combineren met andere licenties

drie lagen

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.nl

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode

Waar vind ik content?

Wikimedia is je vriend

 

Correct citeren

  • Titel
  • Auteur (ev. + link)
  • (jaar)
  • Licentie (+ link)
  • Bron (+ link)
  • Eventuele wijzigingen

" Die Nachtwache im Rijksmuseum" by  Thomas Frison found on Wikimedia  licensed CC BY-SA 3.0

"La Joconde" by Leonardo Da Vinci, via Wikimedia (publiek domein)

(bij publiek domein werken hoef je de bron niet te citeren, maar het is natuurlijk wel zo netjes)

Cooper-Hewitt's Collection Database, licensed under CC0 on Github

"In order to reduce any uncertainty about the 'legitimate uses' of this dataset, Cooper-Hewitt has licensed this release under a Creative Commons Zero (CC0) license. This license is the most permissive available and allows for all types of reuse"

"Zelfportret" [fragment] door Vincent Van Gogh, via Rijksmuseum (publiek domein)

This is an adaptation by Gwen Franck of

"Kitten playing with String" by Bilal Khan on Flickr (CC BY-SA)

This adaptation is available under a CC BY-SA license

Sharez ur workz pwease?

This work, "90fied", is a derivative of "Creative Commons 10th Birthday Celebration San Francisco" by tvol, used under CC BY. "90fied" is licensed under CC BY by [Your name here].

Online ...

... en offline

  • Photo: Creative Commons
  • (c) TVOL
  • (c) Flickr
  • (c) Creative Commons
  • All rights reserved Creative Commons

En zo moet het niet:

De soek of overdekte markt in Sanaa / Foto: Rod Waddington/Flickr Creative Commons

(bron: De Morgen)

Photinus pyralis, a species of firefly found in the eastern United States (via wikimedia commons)

(bron: Scientific American, in een blogpost over verkeerde attributie door The Smithsonian)

Samenvatting

  • Open = regel, gesloten = uitzondering
    • Is gesloten echt nodig?
    • Is open echt nadelig voor mijn werk?
  • Verzorg je metadata: maak het makkelijk voor anderen om attributie te geven of om je te citeren
  • Denk goed na voor je een CC (of andere) licentie toepast:
    • is het de juiste licentie voor wat je wil bereiken?
    • maar ook: ben je wel de rechthebbende?
  • Gebruik je PD werken?
    • Maak dan je eigen werk ook zo open mogelijk
    • Vermeld waar mogelijk de bron

Samenvatting

  • (c) is niet aangepast aan de 'digital age'
    • licenties zijn een 'fix for a broken copyright system'
  • Het Publiek Domein/The Commons is een kostbaar goed
    • maak er gebruik van!
    • help het PD groeien
    • steun organisaties die bijdragen aan het PD
    • claim geen auteursrechten op werken die in het publiek domein horen

VRAGEN?

Creative Commons / Publiek Domein

By gwen

Creative Commons / Publiek Domein

Een presentatie over CC en het publiek domein

  • 1,863
Loading comments...

More from gwen