Wpływ zachowania aspektu materialnego zasady równości wyborczej na model rywalizacji politycznej w Polsce

Dr Maciej Onasz
Zespół Badań Wyborczych
Katedra Systemów Politycznych
Uniwersytet Łódzki

Podział mandatów między okręgi wyborcze

Podstawowe, możliwe do wykorzystania parametry

• Liczba mieszkańców.

• Liczba obywateli.

• Liczba mieszkańców pełnoletnich.

• Liczba uprawnionych.

• Liczba wyborców (aktywnych).

Podział mandatów między okręgi wyborcze

Podstawowe problemy:

• Sens reprezentacji. 
  

• Brak aktualizacji podziału mandatów i jej upolitycznienie.

• Kategoria "mieszkańcy".

  • brak faktycznego rejestru;

  • stosowanie stałego rejestru wyborców;

  • niedostosowanie parametru do realiów mobilności XXI wieku.

• głosy zagranicy (+ statki).

• różnice frekwencji.

Zmiana liczby mieszkańców w okręgach - Sejm RP

Zmiana liczby mieszkańców w okręgach - Sejm RP

Zmiana liczby mieszkańców w okręgach - Sejm RP [%]

Zmiana liczby mieszkańców w okręgach - Sejm RP [%]

Zmiana liczby mieszkańców w okręgach - Sejm RP [%]

Okręgi z największym wzrostem liczby mieszkańców:

• OKW 3 - Wrocław
• OKW 13 - Kraków
• OKW 19 - Warszawa
• OKW 20 - Warszawa II
• OKW 25 - Gdańsk
• OKW 26 - Gdynia
• OKW 31 - Poznań

Potencjalna* siła głosu względem średniej w kraju [2019]

*Bez uwzględnienia efektu frekwencji.

Opracowanie własne na podstawie danych PKW.

Rzeczywista* siła głosu względem średniej w kraju [2019]

*Z uwzględnieniem efektu frekwencji.

Opracowanie własne na podstawie danych PKW.

Rzeczywista* siła głosu względem średniej w kraju [2019]

*Z uwzględnieniem efektu frekwencji.

Opracowanie własne na podstawie danych PKW.

Poparcie głównych formacji względem siły głosu w okręgach [trendy, uproszczone].

*Z uwzględnieniem efektu frekwencji.

Opracowanie własne.

Efekt aktualizacji dystrybucji mandatów między okręgi do zmian demograficznych

Opracowanie własne.

Efekt aktualizacji dystrybucji mandatów między okręgi do zmian demograficznych

Opracowanie własne.

Efekt aktualizacji dystrybucji mandatów między okręgi do zmian demograficznych

Opracowanie własne.

Efekt aktualizacji dystrybucji mandatów między okręgi do zmian demograficznych

Opracowanie własne.

Suma przesunięć mandatów:

Efekt zmiany stosowanego parametru na alternatywne

• Liczba uprawnionych do głosowania [na koniec dnia głosowania]

• Liczba głosujących [karty wydane]

Oba parametry mają charakter wsteczny, tj. ich wartości zostały ustalone po dniu głosowania. Pierwsza z alternatyw może również funkcjonować (w praktyce) jako wartość ustalana przed głosowaniem.

Efekt zmiany stosowanego parametru na alternatywne

Opracowanie własne.

Efekt zmiany stosowanego parametru na alternatywne

Opracowanie własne.

Suma przesunięć mandatów:

Efekt zmiany stosowanego parametru na alternatywne

Opracowanie własne.

Wpływ na zachowanie materialnego aspektu równości między okręgami:

Efekt zmiany stosowanego parametru na alternatywne

Opracowanie własne.

Wpływ na dysproporcjonalność dystrybucji mandatów między okręgi względem liczby głosujących*

Podane wartości współczynników dotyczą liczby kart wydanych, nie głosów ważnych (różnice są minimalne).

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

Opracowanie własne.

Na podstawie: wyniki głosowania w wyborach Sejmu RP w roku 2019.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

Na podstawie wyników sondaży, z wykorzystaniem modeli rozkładu przestrzennego poparcia opracowanych dla poszczególnych ugrupowań na podstawie wyników wyborczych.

Wykorzystano wyniki sondaży z odrzuceniem wyborców niezdecydowanych (w praktyce dotyczy to wyłącznie sond. CBOS)

8 spośród 10 ostatnich opublikowanych w przestrzeni publicznej - pominięto "starsze" sondaże Social Changes oraz IBRiS aby ograniczyć każdy ośrodek do 1 przypadku.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

Średnie różnice

Opracowanie własne.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

Social Changes 16.09.2022.

Opracowanie własne.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

CBOS 16.09.2022.

Opracowanie własne.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

Research Partner 16.09.2022.

Opracowanie własne.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

IBRiS 15.09.2022.

Opracowanie własne.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

Kantar Public 12.09.2022.

Opracowanie własne.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

United Surveys 11.09.2022.

Opracowanie własne.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

Estymator 11.09.2022.

Opracowanie własne.

Potencjalne efekty zmiany stosowanego parametru na wynik wyborczy.

Estymator 09.09.2022.

Opracowanie własne.